Deniz ve Hikaye Yazılar

Kurşun Toksik Bir Madde Mi? Bilimsel Bir Mercekten Bakalım Eskişehir’in sakin sokaklarında yürürken bir yandan da aklımda şu soru dönüp duruyordu: “Kurşun toksik bir madde mi?” Bu konuda okuduğum araştırmalar bir yana, günlük yaşamda karşılaştığımız, her an dikkate almadığımız bir konu. Ama bir bilim insanı olarak, bu tür soruları ciddiye alırım. Aslında kurşun toksik mi diye sorarken, sadece çevremizdeki tehlikelerden değil, vücudumuzun ne kadar hassas olduğundan da bahsediyorum. Hadi gelin, kurşunun ne kadar tehlikeli bir madde olduğuna biraz daha yakından bakalım. Kurşun Nedir? Nerelerde Bulunur? Kurşun, yumuşak bir metal olup, doğada genellikle cevherlerden elde edilir. Bizim için önemli olan kısmı,…

Hiponatremi Hangi Bölüm Bakar? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış İstanbul’un kalabalık caddelerinde yürürken, o kadar çok farklı yaşamla karşılaşıyorum ki. Her biri bir hikaye anlatıyor, her yüz bir kimlik taşıyor. Son zamanlarda, sokakta ve toplu taşımada gözlemlediğim bazı durumlar bana, sağlık sistemimizin ve özellikle hiponatremi gibi hastalıkların tedavi süreçlerinin toplumsal cinsiyet ve sosyal adaletle nasıl iç içe geçtiğini düşündürdü. Hepimiz bir şekilde “hiponatremi hangi bölüm bakar?” sorusunun cevabını arıyoruz ama aslında bu soru sadece sağlıkla ilgili değil. Aynı zamanda toplumsal yapılarla, sağlık hizmetlerine erişimle, ve bazen de kişisel tercihlerin ötesinde bir dizi etkenle de bağlantılı. Hadi gelin,…

Determinizm Hangi Akıma Aittir? Bir Hayat Felsefesi Olarak Hayat, her gün bir sürü seçim yapmamızı gerektiriyor. O kadar çok seçenek var ki, bazen hangisini seçeceğimizi bilemiyoruz. Ama bir düşün, peki ya her şey aslında önceden belirlenmişse? Hiçbir şeyin tesadüf olmadığı, her olayın bir nedeni olduğu bir dünya hayal et. İşte bu, determinist bir bakış açısı. Peki, determinizm hangi akıma ait? Neden böyle bir soruyu soruyoruz? Hadi, gel bunu birlikte çözelim. Determinizm ve Felsefi Temelleri Determinizm, aslında oldukça eski bir düşünce biçimi. Bu görüş, her şeyin bir nedeni olduğuna ve tüm olayların, önceki durumların ve koşulların etkisiyle gerçekleştiğine inanır. Yani, tüm…

Adana’da Kaç Köprü Var? Cevap Ararken Köprüleri Geçtik Adana… O kadar çok lezzetli yemek var ki, birini yediğinizde diğerinin aklınızda kalması garanti. Peki ya köprüler? Bu şehir, köprüler konusunda o kadar cömert ki, bazen “Adana’da kaç köprü var?” sorusu bile bana fazlasıyla felsefi geliyor. Adana’yı anlatmaya başlasam, aklımda ilk olarak kebaplar, sıcak hava, sıcakkanlı insanlar gelir ama köprüler… Ah, köprüler de var tabii. Adana’da kaç köprü var derseniz, hazır olun, cevabı verirken bir köprüden diğerine geçiş yapacağım. Adana’da Kaç Köprü Var? Bir ‘Söyleşimiz’ Var Evet, bu soruyu soran, bana bu kadar kafa yormama neden olan sensin! Neyse ki, ben de…

Bir Ekonomistin Endişeli Girişi Buzluktan çıkan balığın buzdolabında ne kadar süre saklanabileceğini araştırırken aslında kaynakların ne kadar kıt ve belirsiz olduğunu bir kez daha fark ettim. Gıda güvenliğiyle ilgili veriler genellikle klinik veya hijyen uzmanlarının alanına giriyor; ekonomist olarak bu verilerle çalışırken, yanlış değerlendirmenin bireysel tüketici kararlarında israf veya sağlık riskine yol açabileceğini biliyorum. Bu yazıda, söz konusu saklama süresini yalnızca bir gıda güvenliği meselesi olarak değil; tüketici tercihlerinin, piyasaların ve toplumsal refahın kesiştiği bir ekonomik problem olarak ele alacağım. Çünkü bireysel kararlarımız toplamda arz-talep dengelerini, fiyat dalgalanmalarını ve toplumsal kaynak kullanımını etkiliyor. Piyasa Dinamikleri: Balık Fiyatları, Arz Dalgalanmaları ve…

Bilinç Nasıl Oluşur? Antropolojik Bir Perspektifle Kültürlerin Derinliklerine Yolculuk Bir sabah, dünyadaki her kültürün nasıl şekillendiğini düşündüğünüzde, içsel bir merak uyanır. Farklı yaşam biçimleri, farklı inanç sistemleri, ve en önemlisi farklı bilinç biçimleri… Peki, bizler, insan olarak, kendi kimliklerimizi nasıl oluşturuyoruz? Bilinç, sadece bir biyolojik süreçten ibaret midir, yoksa kültürlerimiz, ritüellerimiz, sembollerimiz ve toplumsal yapılarımız bu süreci derinlemesine etkiler mi? Antropolojinin sunduğu perspektiften bakıldığında, bilinç sadece bireysel değil, toplumsal ve kültürel bir yapı olarak şekillenir. Her kültür, insanları şekillendiren bir bağlamdır. Bu bağlam, sadece genetik mirasla değil, aynı zamanda tarihsel, toplumsal ve ekonomik süreçlerle de şekillenir. Şimdi, kültürel bir bakış…

Bijonlar Tam Sıkılmazsa Ne Olur? Toplumsal Yapıların Çatlakları Üzerine Bir İnceleme Bir Araştırmacının Samimi Girişi Bir toplumsal yapıyı anlamaya çalışırken, bazen hayatın en sıradan ve görünüşte önemsiz unsurlarından ilham alırsınız. Bijonlar, her gün kullandığımız araçlarda, makinelerde, hatta evlerimizde bile bulunan basit bir parçadır. Ancak, bijonlar tam sıkılmazsa ne olur sorusu, sadece mekanik bir sorudan çok daha fazlasını anlatır. Bu soruyu bir metafor olarak ele alalım: Bijonların düzgün bir şekilde sıkılmaması, toplumsal yapının işlevsel bozukluklarına işaret eden bir metafor olabilir. Tıpkı bir aracın düzgün çalışabilmesi için bijonların yerli yerine sıkılması gerektiği gibi, toplumsal yapının da bireylerin rollerine ve toplumsal normlara uygun…

Baba TC Nasıl Öğrenilir? — Tarihsel Arka Plan ve Güncel Tartışmalar Işığında T.C. Kimlik Numarası nedir ve nasıl oluştu? “TC” yani T.C. Kimlik Numarası, her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşına nüfus kayıtları çerçevesinde atanan, 11 haneli benzersiz bir kimlik kodudur. ([Vikipedi][1]) Bu sistemin temeli, nüfus kayıtlarının bilgisayar ortamına aktarılması amacıyla başlatılan MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) projesine dayanır. 28 Ekim 2000’de tüm vatandaşlara tek bir kimlik numarası verilmesiyle uygulamaya girmiştir. ([Vikipedi][1]) MERNİS’e geçişle birlikte nüfus cüzdanı, pasaport, ehliyet gibi tüm resmi belgelerde bu numara kullanılmaya başlanmış; alışılmış “ser‑no / cilt / aile sıra no” gibi çeşitlilikler yerini tek ve standart bir sisteme…

Tahribi Harabat Hangi Dönemdedir? Ankara’da yaşarken, her gün aynı sokaklarda yürürken bazen geçmişin izlerini fark ediyorum. Hani o eski evlerin, terkedilmiş binaların arasındaki sessizliğe bakarken, bir zamanlar bu yerlerin hayatla dolu olduğunu düşünürüm. Sonra aklıma gelir: “Tahribi harabat hangi dönemdedir?” Bu soruyu düşünmeye başladığımda, bir yandan da ekonomiyi okurken öğrendiğim şeyler aklıma gelir. Çünkü her şeyin bir dönüşümü vardır; eski bir dönemin tahribatı, yeni bir yapının doğuşuna işaret eder. Tıpkı ekonomide olduğu gibi, geçmişin izleri, bazen geleceğin temellerini oluşturur. Bu yazıda da tahribi harabatın hangi döneme ait olduğunu, hem tarihsel hem de toplumsal bir bakış açısıyla keşfetmeye çalışacağım. Tahribi Harabatın…

Mefhumu Muvafakat Ne Demek? Cesur Bir Analiz Gelin, biraz “Mefhumu muvafakat” meselesine girelim. Hani şu kelimeyi duyduğunda hemen aklına bir kanun maddesi ya da profesör tavsiyesi geliyordur. Klasik, ciddiyetle karışmış kelime dağarcığına biraz dikkatle bakmak lazım. Çünkü bu terim, çok derin bir anlam taşıyor ve o kadar da sık kullanılmıyor. Bu yazıda, “mefhumu muvafakat”ın ne olduğunu net bir şekilde açıklayacak, artılarını ve eksilerini inceleyecek, sonra da aklınızda bazı sorular bırakacağım. Çünkü bence, “Mefhumu muvafakat”ın ne kadar işlevsel olduğuna karar verirken, bir dizi kritik noktayı sorgulamak gerekiyor. Mefhumu Muvafakat Ne Demek? Temel Anlamı İlk olarak, işin temeline inelim. “Mefhumu muvafakat”, tam…