Deniz ve Hikaye Yazılar

Köknar ağacı hangi iklimde yetişir? Ormanların sessiz ve güçlü sakini Çocukluğumda Ankara’nın kuru ve sert havasında büyürken, kış aylarında pencereden baktığımda en çok dikkatimi çeken şeylerden biri hep ağaçların dayanıklılığı olurdu. Bazı ağaçlar yapraklarını tamamen döker, bazıları soğuğa karşı direnmeye devam ederdi. Özellikle yüksek bölgelerde gördüğüm koyu yeşil iğne yapraklı ağaçlar bana her zaman farklı gelirdi. Yıllar sonra ekonomi eğitimi alıp veri analizleriyle uğraşmaya başladığımda, doğadaki bu dayanıklılığın aslında rastgele olmadığını fark ettim. Her ağacın yetiştiği yer; sıcaklık, yağış, toprak yapısı ve rakım gibi birçok faktörün sonucuydu. Bu noktada sıkça karşılaşılan sorulardan biri de “Köknar ağacı hangi iklimde yetişir?” oluyor.…

Bebek Keseye Kaç Haftada Yerleşir? İnsan Kültürlerinin Doğum Öncesi Yolculuğa Bakışı Dünyanın farklı köşelerinde insanların hayata başlangıç anını nasıl anlamlandırdığını keşfetmek her zaman büyüleyici gelmiştir. Bir bebeğin anne karnındaki ilk varlığı, yalnızca biyolojik bir süreç olarak değil; ailelerin, toplulukların ve kültürlerin ortak hafızasında şekillenen derin bir deneyim olarak da karşımıza çıkar. Farklı toplumlarda hamileliğin ilk günleri, bebeğin ne zaman “var sayıldığı”, anne ve bebeğin nasıl ilişkilendirildiği ve doğum öncesi dönemin hangi sembollerle çevrelendiği birbirinden oldukça farklıdır. Bir sohbet sırasında farklı coğrafyalardan insanların gebelik haberini nasıl paylaştığını dinlerken, aynı biyolojik olayın ne kadar farklı duygularla karşılandığını fark etmiştim. Kimi toplumlarda ilk…

Hayatın bir dönüm noktasında “her şey değiştiğinde”, “yeni bir hayata” geçiş yaptığımızda — taşınmak, iş ya da ülke değiştirmek, ilişki/ailesel rollerin değişmesi, büyük kayıplar veya yeni sorumluluklar almak gibi — adaptasyon süreci çoğu zaman planladığımızdan daha karmaşık, sürprizli ve bireyseldir. Bu yazıda, yeni bir hayata alışmanın ne kadar sürdüğünü, bu sürecin ardında yatan bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji dinamiklerini; araştırmalar, vaka analizleri ve kişisel gözlemler ışığında inceleyeceğim. Yeni Bir Hayata Alışmak: Kişisel Bir Düşünceyle Başlamak Hayatın şekillendirdiği yollar birden kırılabilir — bir taşınma, kariyer değişikliği, kayıp, yeni bir ilişki ya da ebeveynlik. Bu dönüşüm, bir tarafta heyecan, umut, merak getirebilir;…

Mobidic okuyucularına özel bu yazımızda “Kuvvet kaçıncı sınıf” hakkında pratik bilgiler sunuyoruz. Kuvvet Kaçıncı Sınıf? Fizik Dünyasına Girişin En Eğlenceli Hâli Bazı sorular vardır, ilk duyduğunda insanın beyninde küçük bir zil çalar: “Bunu bilmem gerekiyordu ama tam olarak nereden başlayacağımı bilmiyorum.” İşte Kuvvet kaçıncı sınıf? sorusu da biraz böyledir. Mahallede top oynarken topa vurduğumuzda, market arabasını iterken, kapıyı açarken ya da sabah alarmı susturmak için telefonun üzerine hafifçe (bazen de sinirle) bastırırken aslında kuvvet kavramıyla iç içeyiz. Ben İzmir’de yaşayan, 25 yaşında ve arkadaş grubunda sürekli espri yapan biri olarak şunu fark ettim: Hayatın içinde fizik zaten var ama biz…

Matematikte Bağımlı Değişken Ne Anlama Gelir? İnsan Zihninin Ölçülen Davranışlara Bakan Psikolojik Merceği İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşündüğümde, matematiğin yalnızca sayılardan ve formüllerden oluşan bir alan olmadığını fark ediyorum. Bir insanın neden belirli bir karar verdiği, neden bir uyarana farklı tepki gösterdiği ya da neden aynı koşullarda farklı sonuçlar ortaya çıktığı soruları, aslında matematiksel düşünmenin temel mantığıyla yakından ilişkilidir. Değişkenler arasındaki ilişkileri anlamaya çalışırken, zihnimizin de sürekli neden-sonuç bağlantıları kurduğunu görüyorum. “Matematikte bağımlı değişken ne anlama gelir?” sorusu ilk bakışta teknik bir tanım gibi görünse de, psikolojik açıdan bakıldığında insan deneyimlerini anlamanın güçlü araçlarından biridir. Çünkü bağımlı…

Kalça Çıkığı Olan Bebek Hangi Hareketi Yapamaz? Ekonomik Gerçekler, Aile Kararları ve Toplumsal Refah Üzerine Bir Analiz Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Zaman sınırlı, sağlık hizmetleri sınırlı, gelir dağılımı eşitsiz, bilgiye erişim bile çoğu zaman dengesiz. İnsan bazen yalnızca markette hangi ürünü alacağını değil, çocuğunu hangi doktora götüreceğini, hangi tedaviyi erteleyeceğini ve hangi riskle yaşamayı göze alacağını da hesaplamak zorunda kalıyor. İşte tam bu noktada sağlık yalnızca tıbbi bir mesele olmaktan çıkıyor; ekonomik, sosyal ve hatta psikolojik bir denklem haline geliyor. “Kalça çıkığı olan bebek hangi hareketi yapamaz?” sorusu ilk bakışta yalnızca ortopedik bir problem gibi görünse de, mesele…

Bugünkü makalemizde “Kur’an okurken uyulması gereken kurallar nelerdir” ile ilgili dikkat edilmesi gereken noktaları inceliyoruz. Kur’an Okurken Uyulması Gereken Kurallar Nelerdir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifiyle Bir Bakış Kur’an okumak, birçok insan için yalnızca harfleri seslendirmekten ibaret olmayan; inanç, anlam arayışı, içsel dönüşüm ve toplumsal bağ kurma deneyimidir. İstanbul gibi farklı kimliklerin, yaşam biçimlerinin ve inanç pratiklerinin bir arada bulunduğu büyük bir şehirde Kur’an okuma deneyiminin de tek bir biçimi olmadığını görmek mümkündür. Mahalle camilerinden evlere, toplu taşıma araçlarında sessizce yapılan kişisel okumalarından gençlerin sohbet halkalarına kadar pek çok farklı ortamda insanlar Kur’an ile bağ kurmaktadır. Bu nedenle…

Sevgili Mobidic ziyaretçileri, bu yazıda Avrete dokunmak abdesti bozar mı konusunu derli toplu biçimde inceliyoruz. Kendi Mahrem Yerine Bakmak Abdesti Bozar mı? İnanç, Bilgi ve Varlık Üzerine Felsefi Bir İnceleme Bir insan aynanın karşısında kendi bedenine bakarken aslında neye bakar? Sadece fiziksel bir parçaya mı, yoksa kendi varlığının sınırlarına, mahremiyet kavramına ve insan olmanın anlamına mı? Bazen en sıradan görünen davranışlar, yüzyıllardır süren büyük düşünsel tartışmaların kapısını aralar. Bir kişinin kendi mahrem yerine bakması ve bunun abdest üzerindeki etkisini sorgulaması da yalnızca dini bir hüküm arayışı değildir; aynı zamanda insanın beden, niyet, bilgi ve ahlakla kurduğu ilişkinin felsefi bir problemidir.…

Ağaç Hangi Boyayla Boyanır? Fırçayı Elinize Aldığınızda Başlayan Büyük Macera Geçen yaz İzmir’de sıcak bir pazar günüydü. Hani şu güneşin “ben bugün biraz fazla çalışacağım” diye karar verdiği, balkondaki sandalyenin bile dokununca insanı hafifçe azarladığı günlerden biri… Evde oturmuş kahvemi içerken bahçedeki eski ağaca baktım. Ağaç biraz yorgun görünüyordu. Dalları gökyüzüne uzanıyor ama gövdesindeki eski boya kalıntıları “bana da biraz bakım yapın artık” diye sessizce bağırıyordu. İşte o an aklıma takıldı: Ağaç hangi boyayla boyanır? Normal bir insan bu soruyu sorar, araştırır ve işini halleder. Ben ise önce ağaca baktım, sonra kahvemi karıştırdım, sonra tekrar ağaca baktım. Çünkü benim beynim…

Mobidic ekibinden yeni bir içerik: Bugün odağımız Allah’ı kabul etmeyene ne denir. Giriş — Bir İç Ses, Bir Sorgu Belki bir akşam saatidir. Sessizliği dinliyorsun; dışarıda trafik geçiyor, evin içindesin, belki yalnızsın, belki bir arkadaşın yanında. İnsan bazen şunu soruyor içinden: “Allah’a inanmıyorum, bu beni kim yapar?” Ya da: “Allah’ı kabul etmeyen birine ne diyebiliriz — bu kişinin psikolojisi, iç dünyası ne hâlde olabilir?” Bu soru, sadece teolojik bir tartışma değil; aynı zamanda insanın kendini ve çevresini anlama, anlam arayışı, aidiyet duygusu ve zihinsel sağlığıyla ilgili derin bir arayış. Bu yazıda, “Allah’ı kabul etmeyene ne denir?” sorusunu — yargılamadan, etiketlemeden…