Derin Dondurucuda Neler Saklanır?
Hepimizin evinde en az bir tane derin dondurucu vardır, değil mi? O büyük kutu, bazen bir yedek gıda deposu, bazen de zor zamanlar için hazırlanan gizli bir kiler gibi işlev görür. Ama derin dondurucuda neler saklanır? Gerçekten de sadece yemek mi, yoksa toplumsal yapılar ve cinsiyet rollerinin de bir yansıması mı? Günlük hayatta, sokakta, toplu taşımada, işyerinde gözlemlediğimiz her şeyin birer yansıması olduğu gibi, derin dondurucularda saklananlar da toplumun neye değer verdiğini, kimlere nasıl fırsatlar sunduğunu ya da kimlerin “dondurulmuş” kaldığını gösteriyor olabilir. Şimdi, derin donduruculara göz atarken, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakalım.
Derin Dondurucu ve Toplumsal Cinsiyet
Geçen hafta, İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken bir yandan da aklımda iş yerindeki sohbetler vardı. Kadınların iş yerinde daha fazla emek verdiğini, ama yine de yeterince takdir edilmediğini düşünüyordum. Sonra bir arkadaşımın, yemeklerin fazla olduğu zamanlarda derin dondurucuyu nasıl doldurduğuna dair yaptığı konuşmayı hatırladım. Kadınlar, eve iş getirmek, yemek yapmak ve ailenin ihtiyaçlarını karşılamakla sorumlu tutulur. Derin dondurucu, bir anlamda bu beklentilerin simgesidir. Çünkü derin dondurucuda saklanan gıdalar genellikle kadının evde yaptığı işler ve düzenle ilgilidir. Kadınların çoğu, eve alacaklarını yalnızca daha sonra kullanılacak şekilde stoklar.
İstanbul’da, özellikle kalabalık mahallelerde kadınların her fırsatta evde “stoksuz” kalmamaya özen gösterdiklerini gözlemliyorum. Bu, toplumsal bir cinsiyet rolünün yansımasıdır: Kadınlar, evdeki düzeni sağlamak için zamanlarını ve enerjilerini harcarlar, dolayısıyla derin dondurucu onlar için sadece bir mutfak aracı değil, aynı zamanda ev içindeki görünmeyen emeği temsil eder.
Erkeklerin Derin Dondurucudaki Yeri
Erkekler genellikle bu işlerin dışındadır, en azından görünürde. Toplumda erkeklerin yemek yapma veya ev düzenine katkı sağlama konusunda daha az teşvik edildiklerini biliyoruz. Ancak, son yıllarda değişen aile dinamikleriyle birlikte erkeklerin de derin dondurucuyu daha çok kullanmaya başladığını gözlemliyorum. Belki de bu, toplumsal cinsiyet rollerinin biraz esnemesiyle alakalıdır.
Örneğin, bir arkadaşımın erkek arkadaşı, derin dondurucusunda yalnızca et ve donmuş sebzeler bulunduruyor. Kadınların genellikle bu tür depolama alanlarında sebzeleri, çorbaları, tatlıları, hatta ekmekleri bile sakladığını düşününce, onun sadece et ve pizza stoğu yapması farklı bir bakış açısı sunuyor. Yani, bazı erkekler, derin dondurucuyu sadece “pratik” ve “hızlı çözüm” için kullanıyorlar, kadınlar ise bir anlamda evdeki düzenin ve geleceğin teminatı olarak.
Derin Dondurucularda Çeşitlilik ve Adalet
Bir adalet meselesi de burada devreye giriyor. İstanbul’un kalabalık mahallelerinde farklı gelir seviyelerine sahip ailelerin yaşadığını biliyoruz. Düşük gelirli mahallelerde yaşayanlar, derin dondurucularını, ellerindeki sınırlı kaynakları daha uzun süre idare edebilmek için kullanırlar. Fakat, yüksek gelirli ailelerin evlerinde genellikle derin dondurucular sadece tatlılar, lüks gıdalar ve seyahatlerden kalan fazla yiyeceklerle doludur. Toplumun bu iki yüzü, yemek ve gıda üretimindeki eşitsizliği yansıtıyor.
Bunun yanında, göçmenlerin yaşadığı mahallelerde de farklı bir kullanım alışkanlığı görüyoruz. Derin dondurucular, bazen eski alışkanlıkların, yeni hayata adaptasyon sürecinin bir parçası olarak kullanılıyor. Yabancı bir kültürden gelen bir aile, kendi yemeklerini saklamak, kültürel bağlarını sürdürmek için dondurucularını kullanırken, yerel halk bu durumu bazen “fazla geleneksel” bir yaklaşım olarak yorumlayabiliyor. Bu da aslında çeşitliliğin, hatta sosyal adaletin nasıl şekillendiğiyle ilgili bir mesele. Sosyal sınıflar ve kültürel farklılıklar, derin dondurucularda neyin saklandığını, hangi gıdaların “değerli” olduğunu belirliyor.
Yiyecek, Kimlik ve Sosyal Hiyerarşi
Bir gün metrobüste, yaşlı bir kadının yemek tarifinden bahsederken “Yemek, kimliği anlamak demektir,” dediğini duydum. O kadar etkilenmiştim ki, bir süre buna odaklandım. Sosyal hiyerarşinin sadece cinsiyet ve ekonomik durumla ilgili olmadığını, aynı zamanda hangi yemeklerin ve hangi yiyeceklerin “değerli” sayıldığıyla da ilgisi olduğunu fark ettim. Örneğin, geleneksel Türk mutfağı, yemeğin aileyi bir arada tutan bir etken olarak rol oynadığını vurgular. Derin dondurucuda bir kısım yemekler saklanırken, başka bir toplumda bu yemekler sadece günlük tüketim için değil, kimlik inşası için de kullanılır.
Sonuç Olarak
Derin dondurucuda neler saklanır? Bu soru sadece yemekle ilgili değil, toplumsal yapılar, cinsiyet rolleri, kültürel miras ve ekonomik eşitsizlikle de ilgilidir. Derin dondurucular, evlerdeki güç dinamiklerini, yaşam standartlarını ve toplumların değer verdiği şeyleri bir yansıma olarak taşıyor. Kadınlar, erkekler, göçmenler, düşük gelirli mahalleler ve yüksek gelirli bölgeler… Her biri derin dondurucularını farklı sebeplerle dolduruyor, ama her biri de bir şekilde toplumsal eşitsizliğin ve sosyal adaletin bir parçası haline geliyor. O yüzden belki de derin dondurucuda saklanan her şey, aslında bir toplumsal mesaj taşıyor.